v1

"Kermes in aauw Vlijmen"

door A. van Zon

 

v1

Ze hebbe dè aorig bedocht om krek in Wijnmaond kermes te haauwe, den ogst en cente binne wè jou Tinus?. Kek is Kiske, ek nog thuis waar zo’k is goed ûtgaon, mer sens dè’k mè Ante slaop hè’k veul trammeland aon munne kop.”
“Zitte gij dan zè diep in de put Tines?” , daor zieden ie naor uit, ge zet ne fieve vent, mèr ge moet oewe kop nie laote hange.” “Ik zit nou bè  jullie Kiske, en ik weet dègge veul mi oons op het, daarum ze’k  blij de’k m’ne gal ut kan spouwe.””Ge spouwt mer Tinus dè  doe ne meens wel is goed”. Es’t kermes is, bekijke Aant en ikke zun bietje hoe de boel geloope hè, want dan ist al october. ’t Moet gaauw veraandere aanders hemme ’n kwaoj jaor, ’t draait me van alle kaante teege.”Jao mer Tinus, nou moete is efkes nie klaoge war jonge, ik beur toch gen steek meer es gij, eerlijk is eerlijk, daor is van ’t jaor toch meraokels veul gegroeid, daor hoeve we nie over te stèchele. “Sjuust Kiske, daor zit nou krek de kneup, daor za’k is ,’buukske over opedoen.
Vanmerge hè’k twè  preeke geheurd: de kermespreek van de pastoor waar schôn, der is van ’t jaor ontiegelijk veul gegroeid, mer omdetter te veul spul is, kunde gène stuiver beure. Dè Mie daor mer praot, die wit ôk wel van waante. Jao Tinus van dieje kaant hangde recht.”Toen de kerk ut waar gong ik aon de rink staon, daor kreek munne twède preek te heure.” Maok ’t nou Tinus, ge wilt toch nie zegge es Bart de Sas op de treeè van ’t raodhuis de verpaachting aflèst, degge dè preeke moet noeme?.”Deze keer wel Kiske.,hij zeen daor det al bè de wet van 1896 verboje waar, ’n strooje Hop-est binne veftig meter van oeuw huis te hebbe. Nû de koomende wènter moete alle strooje hopeste die nie wèt zat van huis staon afgebroke worre. Ze vraoge nie of degge ’n nej kunt zette, ze dinke zeker dè  die schuit van Piet Hein hier aon’t martveld gelost is. De pastoor kan mè zunne preek wel ut de war doen detter veul gegroeit is  mer de boerkes haauwe ginne duit over.Es strak de bruin paoters ut Den Bosch hier den hopomgaank gedaon hebbe, dan zulle die ôk wel aanders praote. Ne misogst op de durrepe. Tinus ge zet ’n bietje zwaor op de haand, mer ’t is waor, bèboons is de spuuling ôk dunner geworre. Mie giete gij nog es ’n glaoske in., hij smaokt me krek as mee de vastelaved. Praoter mi gen meens over war Mie, mer ’t begos in de vurzomer al teege te loope. Oons Aant kreeg ’t mi de mister aon de stok. Ge wit Kiske, we koone de rûgt nie baos, ne klad zon, ’n spet waoter, en de meisstokke schiete halverhôgte den hop. Komt daor de mîster nun echte natuurmeens van oonze achterop gekuierd en vraogt aon me, “ben jij hier de eigenaar” Ik zeen krek geraoje meneer de mîster, dè sprekt van èges, aanders stoon ik hier nie.”hij zî””ga eens even met mij mee”Sjekkervanmeraante, recht naor die melstokken toe. Man kijk daar eens seent tie ik koon wel jaanke. Wilde dè geleuve Mie. Egge toch zo mi oe neus op de melstokken  gedouwd.wordt. Ik maokte gaauw ’n smoesje”Meneer ’t is mer huurland en des gemènlijk aon de vuile kaant”Wè wier dieje meens toch kwaod. Hij stampte van kwaoigheid op de grond”zie je daar die rode dan niet staan? Ik docht d èk dur de grond heene zakte, ne rooje melstok dartig jaor boere Kiske duuzend gruun melstokken op m’n laand gehat. Mer zoene naaje. Es ie nou mar nie om zaod van dieje rooje melstok ha gevraogt dan zôjet nog veel losgelope hebbe. Ik zeen zo langs m’n neus heene”We zullen ’t aon Aant vraoge. Saome naor binnen. Aachtermekaare begôs de mister over dieje melstok. Zeent ie me toch teege Aante dè dieje melstok’n mutatie waar.Ge wit hou Aant is. Des ne melstok”. Om de zaak te sussen zeen ik aok mer gaauwdet metaozies waare Daor sprong ze helemaol ut der vel. Gij ge zet ève lomp es de mister. Ge wit verdulleme goed dè die dinger  melstokke hiete ’t is schaand, ne meens die kender moet leere  en nog ginne melstok kint. Aant ston nog we nao te dreune mer de mister was de plaot gepoetst.. Ge begrèpt wel Kiske dè Aant dur dè vurval veul glaoze ingeslage hè. Giet de glaoskes nog mer es vol Mie”sprèkwaoter is heel goed vur ne meens. Nou Kiske dan zak oe nog we vertelle mer ’t blijjft onder oonsbegrepte. ‘, goeje maond na dè melstokkegeval zo oons Aant den nejen dokter mi z’n huid gevat hebbe es ie nie gaauw was gaon loope. Dè kwaam dur ons Aortje. ’t Jong ocherm ha de kinkhoest gekreege en wij mer smère mi zeewegetij: ’t hielp hèlemaol niks, d’n dokter gehaold we moesten um rammenas mi bruine suiker geeve mer waor haolde rammenas?.Es ’t melstokke waare hak nie hoeve zuuke. Heel ’t durp afgeloope. Nerges gèneneene rammenas. Te lange leste ha t’r Merientje vûr gezurgd. Dieje zwarte pee hielp echt goed, en toen dun dokter wir ne keer kwaam kijke, zeentie tege Aante. Ge moet mee dè jungske ins bè me koome. Dan zak um inente. ’t Gong âmaol goed tot den dag van inente kwaam.Aant pakte oons Aortje goed in en naor den dokter toe. Moes ze bekaans ’n ketier waachte toen riep diejen neje dokter: Trekt dè truike mer uit en haauw z’n ermke mar vaast dan za’k ’t ijzer heet maoke Ik zal ‘m koelpokstof geeve dan wordt ie laoter ne gladde meens. Kunde wel snappe Kiske  dè Aant zaat te rèrre es un rietje. Zô tie nou toch koeienstof inbraande. Eges staon ik ok al bij den dokter op de stoep, want ik vuulde dè t’r iets nie goed gong Aant winkte dek naor binne moest koome, ikvergaat nog m’n klompe ut te trekke, mer zo gaauw ek binne waar heur ik me tochne schrèt, en mee ziek d’, dokter naor den aonricht loope. ’t Waar al gebeurt. Es ge aon d’r kènd komt Mie, hedde ’n kwaoj teege. Aant meste d’n dokter uit, dè de honde d’r gen brood van luste ze stoon mi baaj d’r vûste omhoog vur d’n dokter te tiere es ne raosende. Den dokter schoot gaauw n’aander kamer in. Hum mevrouw deen oons mi un zaacht lijntje naor buite toe. Die zaag wel aonkoome detter stukke viele. Tinus nou  men ik dègge  ze aorig aon ’t bruin bakke zet.Den dokter is ginne smid die ’n heet hoefijzer beslao…Och kek daore’s aonkoome Tinus haj ut krek over jullie Aortje. wè zek blij degge gekoome zet.Aant gao mer gaauw zitte. Jao Mie ge kunt zo mer nie gaon loope, ’t kend moet urst pap ète.”wes ’t un mooi kend war en zo laank. Dóoge hettie van jou mer ‘t lijf van Tinuse. Ge lust wel ’n glaoske war Aant? Gullie daor ok nog eene?”Gerre Mie ’t smaokt mirakels mer zonder pèperkoek. Wè is ’t nou toch mooi weer mi de keremes war Aant’t vurig jaor règende ’t pijpesteele. Jao Mie ze han toen wel ’n groffe gieter daorbove mer ’t waar u’n bèter jaor vur oons es nou.Oons vader ha gelijk die zeen aaltij nun boer moet ’t mî  de jas oan verdiene. Dè komt nog mer dikkels uit Mie. In ’t vrûgjaor keek ie naor de juttepere en ester dan veul aonhonge zeentie teege moeders: Kee haauw van ’t jaor de beurs mer dicht,want de grond gao ope.De meens haj ’t goed veur’t is van ’t jaor wir ûtgekoome ’t zout in de pap hemme nie verdiend. En dan moete  is zien wè  wij allemaol op oons brood krijge. Ripse in de köl, Slekke in de böne, piersteek in de peeë meens gewordt er mekaans misselijk aaf. Hede gij’t oot belèfd Kiske?. Degge sávens blend wort van de vliegluis? En ôk  die beesjes in de rog hedde nog noot teege gekoome. Van ’t jaor is ter alles te veul. S’naags kunde nie slaope van de mugge op den dag kunde de vliege nie van oe lijf haauwe. Zeg ’t èges mar Kiske. Hedde gij oot van zè leve z’n groote vliegen in ’t durp gezien es van ’t jaor?. Bè oons in ’t vèrrekeskot zode dinke detter nun biejzwerm aont nest maoke waar, ’t hoemd van de vliege. ‘Aant nou trekte  inens ’n snee mik ut munne mond, dè ha’k jullie nog nie gezeetd. Kiske ,er die vliege heebe oons nun daas om gedaon. Aant vertelde gij ’t mer teege hullie. Want gij heddet èges uirgevonde. Moete lûstere Mie en Kiske. We’k toch van de zomer in Den Bosch meemaokte. Ge wit war Kiske dek al jaore mî aajer nao de bosche mart gao Dè moe’k wel  dan koomter nog iets in ’t laoike. ’t Waar in de wèk  dè den dokter oons Aortje zo afgebeuld ha.’t Kend haj van de heele wèk nie kunne slaopeen zo wier ’t vrijdag. Muuj en mî  ne zwaore rug gonge we om half tien naor bed toe. Omdegget in de bedstee zê heet waar kösse we de slaop nie vatte. Nog twaalf keere ha’k de klok heure slaon, èr de’k indoezelde. S’naags om kwart vur twène schoot ik ut m’ne slaop, dur ’t luie van den aauwe tore, braand bè Dorusse , nun balscheut van oons aaf. Stoon de schuur in braand.Berrevoets zen wèr naortoe geloope. En aont waoterputte zo gaauw est mer gong. Den heele put waar al leeg mer gèn  brandspuit te zien. Aon de messie stoon  nog nè plaas. En ikke daor aont heuze. Van mujigheid ze’k van m’ne graat gegaon. Toen ik bijkwaam laag ik thuis laankuit op de plavuis. Zaachjes kroop ik overeind en daor zie ik det al uitlicht waar. ’t Bonste nog wel in munne kop, mer es ge de martkurf klaor ziet staon dan witte wel watter te doen stao. Om zeuven uure moeste aon den hoek zijn dan kwaam Willeke den Boskaarrijer de martwijve oplaoje. Mî de martkurf onder den erm en ’n snee brood in m’n haand kuierde ik aon.Han, kaot en trui stoone al te waachte. Toen ik daor stoon kreek er pas èrg in dèjet  al heet waar vur de vrugge merrege. Al gaauw was ter Willeke en die zeen: Gao mer nie te wijd naor aachter zitte want ’t is om te smoore oonder den huif.Mekaans aon de hut gekoome  zî Willeke kek m’n pèrd is zweete d’n besjt moet erst zuipe aon de hut. Ėges ha’k  ôk veul dorst. Daor zaate me in de hut, Lao me nou gène roojen duit bè me hebbe.M’n tes thuis laote ligge. Schiette gij ut mer veur Willeke. Toen m’, lippe wè nat waare gong ’t op den Bosch aon. Hoe korter bè den Bosch hoe heeter.Tussen die Bosche muure waar ’t nog veul heeter. Aon den Vlijmense kaant van de mart waar ’t om er bè nèr te valle. In de wenter staode daor te vernikkele, in de zomer te verlebbere. Gèn meens die de mart op kwaam om m’n aajer te koope. Twè en zeuvetig aajer zaaten er in munne kurf. Die zedde vandaog nie zo mer kwijt Aant zeen ik teege m’n ège. Kwaamter iemes langs oonze kaant dan prikte ik m’n aajer aon, mer ze heurde me nog nie. Twee ha’k er al de kop afgeslaon om de groote dooiers te laoten zien., ze keeke nog nie èns.  Hij meneerke vandaog vier vûr ’n dubbeltje en nog grôter es aanders. Aajer van Aante vors van de kiep. Zède gek Mie ze liepen stijl nève  me heene.of de aajer straotkaajer waare. Om elf uur nog gèn aaj kwijt. En sachereinig es nun aauwe bok. Komt daor dieje jonge mî zun wit keeltje aon. Koffie twee centen riep ie. Dorst de’k toch ha, m’n tong en m’n klompen waare baaj  ève dreug, en genen duit op zak. Nilleske ik heb toch zunnen dorst en gèn geld om te betaole, lao me ne keer drinke. Hedde âweer ’n aander smoesje Aant?. Ge zult me deze keer nie verneuke. Haauwt daor mer erg in. Rieo dieje snotneus ôk nog. Bèter bruin van de zon, es blaauw van de kaauw. Houdoe Aant. Nèdig es ’n spin kwèkte ik heel de mart be mekaare, dáajer bleve ligge.Mer jao de meid van mevrouw van Bokhovenwas nog nie gewist. Diekocht alle weke vijn en twintig aajer van me. Teege half één kwaam Dientje op oonze kaant aaf., dé waar m’n leste kaans. Antje oons mevrouw moet 25 aajer en ze gift de bôdschap mee, of ge nao de mart efkes wilt koome. Ze wit gen raod mî de Vliege. De  heele keuke zit vol. Mevrouw zî dè de meense van buite wel raod weete mî die diere.We woone in de Peperstraot noemero  dertien, en mee waar Dientje foetsie. De mart waar al afgeloope, nog nie één aaj verkocht. Onderwijl de’k naor de pèperstraot laop. Docht ik bij m’n eige, Dartien des ’t ongeluksnoemer. Ne trek aon de bel en Dientje dee oope. Impresaant staon die mevrouw in de gang. Dag Antje, ik hoorde dat jij ons van de vliegen komt verlossen, dat is aardig van je, kom maar gouw binnen. Mevrouw ik za’t prebeere., mee zette Dienje de kurf al op den aonrecht. Ik keek zo es om me heene,meens wè  zaate daor ’n vliege. ’t Hoemde krek ènder es bè oons in ’t verrekeskot. Geef Antje eerst maar wat te drinken ze zal wel moe zijn. Esteblief mevrouw , dan gaokér  mer efkes bè zitte. Dientje goot ’n groot glas vol mî éges gebotteld hop-bier. Des lekker spul.  En hoe langer hoe meer dorst. Dientje goot mer in. Nao vijf van die groote glaoze  zeen ik teege Dientjes. Kek is Dientje ik wil vur jou die vliege wel opruime.  Mer ’t is un  besjtig kaoj werk ge moet me helepe. Hedde gij ’n mes? Jaozeker ikza’t gaauw vatte. Dé mes is te dof ,dé moet blinke vat de wedplaank mer es en gif me nog ’n glas van dé spul. De’k op kraagte koom. Mî de mouwe omhoog stoon ik dé mes blaank te wette, es ne maanskerel vuulde ik meneiges zö sterk. Dientje vatte gij ôk nog ’n glas dan kunne we beginne. Ikspoouwde ne keer in m’n haand en ik zeen teege Dientjes. Lûster goed, es gij nou die vliege aongift, dan zâ ik ze de kop afsnijé. Es ge dé gezicht van Dientjes gezien had dan daochte nie aanders of daor komt zwaor weer. Toen dé we verkleurd waarbegosse me toch ut te pakke de’k t’nou nog alle wévuul. Eruit hier zeen ze en noot mer d’r in léleke heks, oew aajer zen net zo smérg es degge éges zet. Ik wil ze nog nie mer veur niks. Kwaam thuis mî dartien héél aajer, de rest laag geklutst in de kurf.

  1. Van Zon

Terug naar boven

v1

>